3. Jaarrekening

De waardering van de activa en passiva en de bepaling van het resultaat vindt plaats op basis van historische kosten. Tenzij bij het desbetreffende balanshoofd anders is vermeld, worden de activa en passiva opgenomen tegen nominale waarden.
De jaarrekening is opgesteld op basis van de continuïteitsveronderstelling. De continuïteit van gemeenten is op grond van artikel 12 van de financiële-verhoudingswet verankerd. Om die reden is de continuïteit van gemeente Oldenzaal in voldoende mate gewaarborgd. Tevens zijn in de begroting 2025 of andere besluiten geen stellige voornemens om majeure aanpassingen te doen in beleid, taken, activiteiten of locaties die mogelijk materiele effecten hebben op vermogen of resultaat. Er worden zoveel mogelijk dezelfde grondslagen gebruikt als voorgaand boekjaar, het zogenaamde stelselmatigheids-beginsel.

De baten en lasten worden toegerekend aan het jaar waarop zij betrekking hebben. Baten en winsten worden slechts genomen voor zover zij op balansdatum zijn gerealiseerd. Verliezen en risico’s die hun oorsprong vinden voor het einde van het begrotingsjaar, worden in acht genomen indien zij voor het opmaken van de jaarrekening bekend zijn geworden.

Dividendopbrengsten van deelnemingen worden als bate genomen op het moment waarop besloten wordt om het dividend beschikbaar te stellen.

Volgens een stellige uitspraak van de commissie BBV moet de algemene uitkering worden opgenomen conform de in het jaar laatst gepubliceerde accresmededeling, die doorgaand is opgenomen in de septembercirculaire van het boekjaar. Wij hanteren de decembercirculaire voor het bepalen van de algemene uitkering, bijgesteld met de aanpassingen vanuit Pauw. Hierdoor sluiten we aan met de daadwerkelijke ontvangsten vanuit het ministerie en hanteren we de meest actuele informatie.

Eigen bijdrage op grond van de WMO: Een aanvrager van een voorziening op grond van de WLZ en de WMO (zoals hulp in de huishouding, begeleiding, hulp- en vervoersmiddelen of beschermd wonen) is op grond van de WMO een bijdrage verschuldigd. De wetgever heeft bepaald dat de berekening, oplegging en incasso van deze eigen bijdrage wordt uitgevoerd door het CAK. De informatie van het CAK (om privacy redenen beperkt) is ontoereikend om als gemeente de juistheid op persoonsniveau en volledigheid van de eigen bijdragen als geheel te kunnen vaststellen.
Door de systematiek te kiezen van het vaststellen van de eigen bijdragen door het CAK, heeft de wetgever in feite bepaald, dat de verantwoordelijkheid voor de juistheid en volledigheid van de eigen bijdragen op grond van de WMO geen gemeentelijke verantwoordelijkheid is. Dit betekent dat door de gemeenten geen zekerheden omtrent omvang en hoogte van de eigen bijdragen kunnen worden verkregen. Voor de eigen bijdragen van het CAK wordt het kasstelsel gehanteerd.

De gemeente hanteert een voorzichtig actief grondbeleid waarbij situationeel wordt ingezet op andere vormen van grondbeleid. Voor de herzieningen hanteerde de gemeente de volgende uitgangspunten conform de nota Grondbeleid 2020:
•    De rekenrente bedroeg in 2025 0,8%. Deze stelde de gemeente vast op basis van BBV-richtlijnen. 
•    De gemeente hanteert geen kostprijsstijging en geen opbrengststijging.
•    Project specifieke risico’s nam de gemeente binnen de grondexploitatie aan de kostenkant op in de raming. Algemene risico’s dekte de gemeente af in de
       algemene reserve grondexploitatie.
•    De eindwaarde berekent de gemeente op nominale waarde.

Soms heeft een project (bij de start of tijdens de loop van het project) geen sluitende grondexploitatie. Dan dekt de gemeente het tekort direct af uit de algemene reserve grondexploitatie ten gunste van de boekwaarde. Voor (deel)gebieden binnen het Masterplan Oldenzaal Centraal geldt dezelfde handelswijze. Alleen verrekent de gemeente de resultaten met de speciale bestemmingsreserve Oldenzaal Centraal.

Indien de gemeente een grondexploitatie afsluit met een positief resultaat wordt dat naar de algemene reserve grondexploitatie gebracht. Ditzelfde geldt voor tussentijdse winstnemingen. Voor (tussentijdse) winstneming geldt de ‘percentage of completion’ methode (POC). De gemeente neemt naar rato van de voortgang van de grondexploitatie winst:
•    wanneer de gemeente kosten maakte;
•    en opbrengsten realiseerde;
•    en voldoende geld in de grondexploitatie resteert voor het afdekken van risico’s in het project.

Personeelslasten worden in principe toegerekend aan het boekjaar waarop ze betrekking hebben. Als gevolg van het formele verbod op het opnemen van voorzieningen c.q. schulden uit hoofde van jaarlijks terugkerende arbeidskosten gerelateerde verplichtingen van vergelijkbaar volume worden sommige personele lasten echter toegerekend aan de periode waarin uitbetaling plaatsvindt; daarbij moet worden gedacht aan componenten zoals overlopende vakantiegeld- en verlofaanspraken en dergelijke. Voor arbeidskosten gerelateerde verplichtingen van een jaarlijks vergelijkbaar volume wordt geen voorziening getroffen of op andere wijze een verplichting opgenomen. De referentieperiode is dezelfde als die van de meerjarenraming, te weten vier jaar. 

Gemeenten kennen in het kader van de btw een zogenoemd mengpercentage. Gemeenten passen met betrekking tot algemene kosten die niet rechtstreeks zijn toe te rekenen aan compensabele overheidsactiviteiten of aftrekbare btw-ondernemersactiviteiten een zogenoemd mengpercentage toe. Het voor 2025 gehanteerde btw-mengpercentage bedraagt 3,49% (2024: 3,47%).

Voor de gemeente Oldenzaal komen in de aangifte vennootschapsbelasting de volgende activiteiten tot uitdrukking als belastingplichtige activiteiten: 
• de grondexploitaties; 
• reclame c.q. abri’s; 
• markt; 
• kermis;  
• straatparkeren

Waarbij zij zich als fiscale onderneming opstelt. Over de fiscale winst betaalt de gemeentebelasting. Het leveren van bouwgrond is Vennootschapsbelastingplichtig. 
Nieuwe grondexploitatiecomplexen brengt de gemeente fiscaal in met een taxatie van de marktconforme waarde. Landelijk bestaat er discussie of dat de meest geëigende manier is. In de algemene risicoreserve neemt de gemeente dit risico mee.
Doordat voor de activiteiten markt, kermis en straat parkeren de overheidstakenvrijstelling kan worden toegepast, leiden vooralsnog alleen de activiteiten grondexploitaties en reclame c.q. abri’s tot heffing van vennootschapsbelasting. De inventarisatie en de aangifte vennootschapsbelasting zijn gebaseerd op de administratie van de gemeente die is opgesteld conform de BBV-regels.

Alle reservemutaties lopen via de resultatenrekening, taakveld 0.10.

Wijziging kadernota rechtmatigheid 2025 
De kadernota rechtmatigheid 2025 kent een drietal belangrijkste wijzigingen; deze wijzigingen zijn verwerkt in de door de raad op 15 december 2025 vastgestelde controleprotocol 2025 (INTB-25-07047).

De belangrijkste wijzigingen zijn:

a.  De verantwoordingsgrens is aangescherpt; de maximale grens voor rechtmatigheidsfouten en onduidelijkheden samen is vanaf 2025 maximaal 2% van de totale lasten (was 0-3%);

b.  De berekeningsbasis is aangepast; de omvangbasis voor de materialiteit bestaat uit de lasten exclusief toevoegingen aan de reserves (was inclusief toevoegingen aan reserves);

c.   De gecombineerde toetsing; de rechtmatigheidsfouten en onduidelijkheden worden vanaf 2025 gezamenlijk getoetst aan het vastgestelde percentage.

Deze wijzigingen zijn verwerkt in de door de raad op 15 december 2025 vastgestelde controleprotocol 2025 (INTB-25-07047).

Rechtmatigheidsverantwoording 2025
De in de jaarrekening 2025 opgenomen rechtmatigheidsverantwoording is opgesteld op basis van de kaders zoals besloten in de Financiële verordening gemeente Oldenzaal 2023, het Controleprotocol 2025, en op basis van de Kadernota rechtmatigheid 2025 van de Commissie BBV.  Voor Oldenzaal betekent dat:

• De rechtmatigheidsverantwoording toeziet op de financiële rechtmatigheid van baten, lasten, balansmutaties, alsmede de baten en lasten inzake de specifieke uitkeringen op grond van art. 17 Financiële-verhoudingswet;
• De financiële rechtmatigheid waaronder het voorwaardencriterium, het begrotingscriterium en het misbruik & oneigenlijk gebruik criterium omvat:
  a.  Voor het voorwaardencriterium bestaat de norm uit het normenkader 2025 zoals op 18 mei 2026 door de raad is vastgesteld;
  b.  Voor het begrotingscriterium geldt dat alle overschrijdingen van lasten en investeringskredieten onrechtmatig zijn, waarbij voor een aantal scenario’s in de financiële verordening en raadsbesluit van 23 september 2024 nr. 1406 is beschreven wanneer deze overschrijdingen acceptabel zijn.  Voor over- en onderschrijdingen van baten, onderschrijdingen van lasten en onderschrijdingen van investeringskredieten geldt dat deze als onrechtmatig zijn aangemerkt indien ze niet tijdig aan de raad zijn gemeld.
  c. 

  Ten aanzien van het M&O-criterium wordt onderscheid gemaakt tussen misbruik en oneigenlijk gebruik. Onder misbruik wordt verstaan het opzettelijk niet, niet tijdig, onjuist of onvolledig verstrekken van gegevens met als doel ten onrechte gebruik te maken van regelingen of middelen. Van oneigenlijk gebruik is sprake indien, binnen de geldende regelgeving, gebruik wordt gemaakt van regelingen op een wijze die niet is beoogd.

  Alleen in geval van misbruik is sprake van een onrechtmatigheid die wordt betrokken bij de rechtmatigheidsverantwoording. Oneigenlijk gebruik valt buiten het oordeel over de rechtmatigheid. De gemeente heeft beheersmaatregelen ingericht in haar processen gericht op het voorkomen en signaleren van misbruik en oneigenlijk gebruik.

• De rechtmatigheidsverantwoording is opgesteld binnen de kaders van de kadernota rechtmatigheid 2025 alsmede onze eigen financiële verordening 2023 en het Controleprotocol 2025.
  a.  In paragraaf 5.1 en 5.2 van het controleprotocol gemeente Oldenzaal 2025 zijn de verantwoordings-grens en rapporteringstolerantie vastgelegd.  Dit betekent dat een verantwoordingsgrens van 2% van de totale lasten exclusief  toevoegingen aan de reserves (zijnde €2.847.000) is gehanteerd waarboven cumulatieve fouten en onduidelijkheden in de rechtmatigheidsverantwoording worden opgenomen;
  b.  Een rapporteringstolerantie van €100.000 is gehanteerd waarboven fouten en onduidelijkheden in de paragraaf bedrijfsvoering worden opgenomen. 

De post immateriële vaste activa wordt onderscheiden in:

(Bedragen x € 1000)

De materiële vaste activa bestaan uit de volgende onderdelen:

(Bedragen x € 1000)

Het verloopoverzicht van de financiële vaste activa over 2025 is als volgt:

(Bedragen x € 1000)

Voorraden
De nog niet in exploitatie genomen bouwgronden zijn gewaardeerd tegen verkrijgingsprijs, dan wel lagere marktwaarde. De als onderhanden werken opgenomen bouwgronden in exploitatie zijn gewaardeerd tegen de vervaardigingsprijs, dan wel lagere marktwaarde. De vervaardigingsprijs omvat de kosten die rechtstreeks aan de vervaardiging kunnen worden toegerekend, evenals een redelijk te achten aandeel in de rentekosten en de administratie- en beheerskosten. Winsten uit grondexploitatie worden slechts genomen indien en voor zover die met voldoende mate van betrouwbaarheid als gerealiseerd aangemerkt kunnen worden. Zolang daarvan geen sprake is worden de verkregen verkoopopbrengsten ten volle op de vervaardigingskosten in mindering gebracht.

De in de balans opgenomen voorraden worden uitgesplitst naar de volgende categorieën:

(Bedragen x € 1000)

Liquide middelen
Het saldo van de liquide middelen bestaat uit de volgende componenten:

(Bedragen x € 1000)

De post overlopende activa kan als volgt worden onderscheiden:

Het in de balans opgenomen eigen vermogen bestaat uit de volgende posten:

Het verloop in 2025 wordt in het hierna opgenomen overzicht per reserve weergegeven:

Het verloop in 2025 wordt in het hierna opgenomen overzicht per bestemmingsreserve weergegeven: