1. Algemeen

Wij bieden u aan de jaarstukken 2025 en de vertrouwelijke rapportage Grondexploitatie 2025. In deze jaarstukken leggen we verantwoording af over 2025. Ze zijn het sluitstuk van de P&C-cyclus. We ronden daarmee het laatste jaar van deze collegeperiode af. We kijken terug naar de programmabegroting en gewijzigde programmabegroting van 2025. Wat hebben we beloofd en hoe hebben we dat waargemaakt?

Terugblik op 2025
In 2025 hebben we verder gebouwd aan een sterke basis, terwijl we tegelijkertijd anticiperen op grote maatschappelijke opgaven. In een tijd van veranderingen op het gebied van dienstverlening, veiligheid, wonen, duurzaamheid en zorg hebben we samen met inwoners, ondernemers en maatschappelijke partners verder gewerkt aan een stad die toegankelijk, leefbaar en toekomstbestendig is. De ambities uit het raadsprogramma ‘Samen vooruit, juist nu’ en de programmadoelen vormden daarbij de leidraad.

Financieel resultaat
We sluiten 2025 af met een positief financieel resultaat van € 3.167.000. Dit wordt veroorzaakt door enkele incidentele meevallers die we bij de Najaarsnota 2025 niet konden voorzien zoals op Grondexploitatie, integratiebeleid en beschermd wonen. We beseffen dat dit een fors resultaat is ten opzichte van de verwachting die we bij de begroting hebben meegegeven. Omdat het resultaat voornamelijk bestaat uit incidentele meevallers, blijft structurele aandacht voor een gezonde financiële positie noodzakelijk.  

Speerpunten voor de toekomst
De behaalde resultaten van deze collegeperiode laten zien dat we, ondanks financiële uitdagingen de afgelopen jaren, veel hebben bereikt waar we als stad trots op kunnen zijn. We houden vast aan onze ambities en blijven investeren in de drie speerpunten die bepalend zijn voor de toekomst van Oldenzaal:

·         Meer passende woningen en voldoende voorzieningen

·         Meer groen in de stad

·         Meer samenwerken aan meedoen voor iedereen

Wonen, economie en een levendige binnenstad
De groei en vitaliteit van onze stad vragen om ruimte voor wonen, werken en ontmoeten. Samen met woonpartners werkten we verder aan de uitvoering van de Woonagenda Oldenzaal. In 2025 zijn vergunningen verleend voor 115 woningen en zijn 35 nieuwbouwwoningen opgeleverd, waaronder de laatste woningen in Gravenweide. Hiermee zetten we stappen richting de ambitie om 1.000 woningen te realiseren in de periode tot 2030.

Ook economisch bleef de stad in beweging. Door accountmanagement, bedrijfsbezoeken en het faciliteren van ruimtelijke initiatieven hebben we ondernemers ondersteund in groei en ontwikkeling. Op bedrijventerrein Jufferbeek Zuid zijn kavels uitgegeven en voor Jufferbeek Noord zijn nieuwe ontwikkelrichtingen uitgewerkt.

De stad als ontmoetingsplek
De binnenstad blijft een belangrijke ontmoetingsplek. Het aantal bezoekers is opnieuw gestegen. Tegelijkertijd zien we, net als in veel steden, een lichte afname van winkelleegstand . Samen met partners zoals de Stadsnoabers blijven we werken aan een aantrekkelijke en toekomstbestendige binnenstad. De Deurningerstraat is vergroend, er zijn stappen gezet in de herontwikkeling van het Singelpark en de Langestraat en via het Actieprogramma Binnenstad zijn initiatieven ondersteund die bijdragen aan een aantrekkelijke uitstraling. Een bijzondere erkenning was het winnen van de prijs voor Beste Horecaplein van Twente.

Duurzame en toekomstbestendige ontwikkeling
Oldenzaal staat, net als andere gemeenten, voor grote opgaven op het gebied van klimaat, energie en leefomgeving. In 2025 zijn belangrijke stappen gezet richting een duurzame en klimaatbestendige stad. Zo is begonnen met de ontwikkeling van het Warmteprogramma voor Oldenzaal, waarin wordt verkend hoe en wanneer wijken van het aardgas af kunnen en welke duurzame energiebronnen daarvoor in de plaats komen. Dit gebeurt in nauwe samenwerking met de gemeenten in Noordoost Twente.

Ook op het gebied van circulaire economie zijn stappen gezet met de ontwikkeling van een uitvoeringsprogramma. Tegelijkertijd wordt in ruimtelijke plannen steeds nadrukkelijker aandacht besteed aan water, natuur en klimaatadaptatie.

Een sterke sociale basis
In het sociaal domein is verder gewerkt aan een krachtige samenleving waarin inwoners naar eigen vermogen meedoen en waar nodig passende ondersteuning krijgen. De integrale aanpak binnen het sociaal domein kreeg concreet vorm via het traject rond integraal werken. Daarnaast hebben we gewerkt aan de ontwikkeling van het Sociaal Plein aan de Ganzenmarkt 11. Deze locatie moet uitgroeien tot een herkenbare plek waar inwoners terechtkunnen met vragen en waar professionals samenwerken.

Oldenzaal heeft in 2025 van het Rijk € 1,4 miljoen ontvangen als compensatie voor de incidentele tekorten in de jeugdzorg over 2023 en 2024. Dit in het kader van de landelijke Hervormingsagenda Jeugd 2023-2028. Dit bedrag is gestort in de nieuw te vormen bestemmingsreserve ‘Versterken Jeugd’ waarbij de focus ligt op preventie en het versterken van de pedagogische basis. In de eerste helft van 2026 bereidt de gemeente een specifiek bestedingsplan voor om te bepalen hoe deze middelen kunnen worden ingezet.

We hebben in 2025 belangrijke stappen gezet in het verder moderniseren van onze dienstverlening. Het uitgangspunt blijft helder: digitaal waar het kan, persoonlijk waar nodig.

De digitale toegankelijkheid is vergroot door brieven te herschrijven in duidelijke taal en door toegankelijkheidsaudits op meerdere websites uit te voeren. Hiermee hebben we ons voorbereid op de inwerkingtreding van de Wet modernisering elektronisch bestuurlijk verkeer per 1 januari 2026.

Participatie van inwoners, ondernemers en organisaties kreeg eveneens nadrukkelijk aandacht. Daarmee wordt het participatieproces voor verschillende onderwerpen versterkt.

Veiligheid en weerbaarheid
Veiligheid blijft een belangrijke prioriteit. In samenwerking met regionale partners is de integrale aanpak van ondermijning voortgezet. Door controles, samenwerking en waar nodig bestuursrechtelijke maatregelen wordt criminaliteit aangepakt die zich op het snijvlak van boven- en onderwereld bevindt.

Een bijzonder resultaat is de realisatie van het Ondermijningshuis en de opening van de Ondermijningsloods op de gemeentewerf. Hier krijgen ondernemers en andere betrokkenen op een indringende en praktijkgerichte manier inzicht in hoe ondermijning zich kan manifesteren, bijvoorbeeld via drugslabs, arbeidsuitbuiting of misbruik van logistieke ketens.

Ook is verder gewerkt aan de verbinding tussen zorg en veiligheid, onder meer door versterking van vroeg-signalering bij jeugd en door het uitbreiden van netwerken rond personen met onbegrepen gedrag, met een belangrijke rol voor de Wijk-GGD. Daarnaast is met het project Veilige Dienstverlening een belangrijke stap gezet in het creëren van een veilige werkomgeving voor medewerkers en bezoekers.

Samen werken aan de toekomst
De opgaven waar we voor staan zijn groot en vragen om samenwerking, betrokkenheid en veerkracht. In 2025 hebben we opnieuw ervaren hoe belangrijk de inzet van inwoners, ondernemers, maatschappelijke organisaties en partners is voor de ontwikkeling van onze stad. Samen blijven we werken aan een Oldenzaal dat toegankelijk, veilig en toekomstbestendig is – een stad waar mensen prettig wonen, werken en elkaar ontmoeten.

Hierna worden de verschillen tussen de begroting 2025 na wijziging en de realisatie 2025 van het resultaat in hoofdlijnen toegelicht. Dit betreft verschillen inclusief de puttingen/stortingen uit/in reserves.

Het resultaat over het jaar 2025 bedraagt € 3.167.000.  Dit voordeel wordt veroorzaakt door onvoorziene incidentele meevallers aan het einde van jaar.  Hierna lichten we dit op hoofdlijnen toe.  Een gedetailleerde toelichting treft u aan in paragraaf 4.5 Toelichting op het overzicht van baten en lasten per programma. 

Programma Dienstverlening en Veiligheid (€ 106.000 voordeel)
Het programma sluit 2025 positief af met een voordeel van € 106.000. Vanwege de aanhoudende paspoortpiek zijn er meer reisdocumenten afgegeven dan begroot. Dit levert een voordeel op van € 65.000. De lasten voor rampenbestrijding vallen lager uit dan begroot en daardoor ontstaat een voordeel van € 26.000. 

Programma Bereikbaarheid en Openbare ruimte (€ 46.000 voordeel)
Het programma Bereikbaarheid en Openbare ruimte sluit positief af met een voordeel van € 46.000.  Dit voordeel is grotendeels te verklaren door slimmer en effeciënter onderhoud uit te voeren op Openbaar groen
(€ 140.000) en speeltoestellen (€ 52.000), door beter afvalbeleid hebben we minder verwerkingskosten en meer baten (€ 200.000) en meer inkomsten uit riool- en afvalstoffenheffing (€ 109.000). Daartegenover hebben we nadelen op structureel onderhoud verhardingen (€ 107.000) door een langere vorstperiode in het voorjaar van 2025, een hogere energieverbruik op straatverlichting (€ 98.000) en een niet begrote dotatie aan de reserve verkeersknelpunten (€ 300.000).  

Programma Stedelijke en economische ontwikkeling (€ 1.567.000 voordeel)
Het programma Stedelijke en economische ontwikkeling sluit af met een positief resultaat van € 1.567.000. Dit resultaat is grotendeels te verklaren door de bijdrage van het Grondbedrijf aan het algemene resultaat van 
€ 1.044.000, voordelen op  de lasten van bestemmingsplannen (€ 266.000) en Omgevingswet (€ 187.000) door uitstel van de Omgevingsvisie en een voordeel op de baten woningbouwbeleid van € 210.000 door het invoeren van de realisatiestimulans door het Rijk.  

Programma Cultuur, sport, ontspanning  (€ 263.000 nadeel) 
Het programma Cultuur, sport en ontspanning sluit af met een negatief resultaat van € 263.000. Dit nadeel wordt met name veroorzaakt door een interne administratieve correctie op sportcentrum Vondersweijde (€ 382.000) en een voordeel op de baten van € 73.000 doordat er meer huuropbrengsten door verhuur van commerciële ruimten binnen de sportaccommodaties. 

Programma Maatschappelijke ondersteuning (€ 2.058.000 voordeel)
Het programma Maatschappelijke ondersteuning sluit af met een positief resultaat van € 2.058.000 dat wordt voornamelijk veroorzaakt wordt door hogere bijdrage BUIG (€ 835.000), hogere baten op integratie (€ 972.000) en beschermd wonen (€ 765.000) en voordelen op algemene voorzieningen WMO, WIZ en Jeugd (€ 189.000). Daartegenover staat een nadeel van € 400.000 op de sociale werkvoorziening door implementatie WSW en afrekening SWO 2024. 

Programma Financiële algemene dekkingsmiddelen (€ 346.000 nadeel)
Het programma Financiële Algemene Dekkingsmiddelen sluit af met een negatief resultaat van € 346.000. Dit wordt veroorzaakt door een nadeel op de personeelslasten (€ 813.000), dotatie aan de pensioenvoorziening
(€ 351.000) en personeelsmanagement (€ 133.000). Daartegenover staan voordelen op de Algemene uitkering Gemeentefonds (€ 276.000), vrijval van stelposten binnen de beschikbare begrotingsruimte (€ 424.000) en hogere baten op de Onroerende zaakbelasting (€ 151.000). 

Een uitgebreide financiële analyse per programma is opgenomen in de toelichting op het overzicht van baten en lasten in de jaarrekening, zie paragraaf 4.5.

Voorstel bestemming resultaat 2025
Bij het opstellen van de jaarrekening 2025 zijn een aantal incidentele meevallers opgetreden waarvan de activiteiten in 2026 doorlopen en waarvoor de verkregen middelen benodigd blijven.  Deze budgetten zijn bij het opstellen van de Najaarsnota 2025 niet opgenomen voor overheveling naar 2026 . We stellen de raad voor om deze niet opgenomen budgetten via resultaatsbestemming bij de jaarrekening 2025 alsnog mee te nemen naar 2026.

De raad wordt voorgesteld om van het positieve jaarrekeningresultaat 2025 ad. € 3.167.000 als volgt te bestemmen: 

1.       € 53.000 Meerkosten Oekraïne Sociaal Domein (INTB-25-7078 decembercirculaire 2025) toe te voegen aan de (bestemmings-)reserve vluchtelingen
           De verantwoordelijkheid voor de zorg en ondersteuning vanuit de Wmo, de Jeugdwet en de Wet publieke gezondheid voor de uitvoering van het basistakenpakket Jeugd gezondheidszorg, het
           Rijksvaccinatieprogramma en het prenataal huisbezoek ligt voor Oekraïense ontheemden bij gemeenten. De kosten voor de inzet op zorg en ondersteuning  vanuit WMO, Jeugdwet en Wet publieke gezondheid kunnen                           hiermee worden gedekt. Conform collegebesluit worden deze middelen via resultaatbestemming meegenomen bij de jaarrekening 2025.

2.      € 1.044.000 opbrengst Grondbedrijf toe te voegen aan de (bestemmings-)reserve strategische voorraad
          De komende jaren staat de gemeente Oldenzaal voor een grote uitbreiding van het aantal woningen en uitbreiding van de bedrijventerreinen. Hierbij ligt het accent voorlopig op kapitaalintensieve inbreiding. Binnen de
          strategische reserve van het grondbedrijf houden we rekening met toekomstige investeringen op de locatie Jufferbeek Noord en daarnaast spelen er ontwikkelingen om de omgeving van de Enschedesestraat te
          transformeren van werken naar meer wonen/werken. In 2025 heeft het grondbedrijf van de gemeente Oldenzaal een resultaat geboekt van € 2.578.000.  Met name de complexen De Graven Es 10a en 10b en
          bedrijventerrein Jufferbeek Zuid droegen bij aan dit resultaat. Na verwerking van het resultaat conform het ‘Cascade model’, waarbij de (bestemmings-)reserves van het grondbedrijf eerst worden aangevuld, resteert een af
          te dragen resultaat aan het concern van € 1.044.000.

3.     € 22.000 toe te voegen aan reserve noodfonds
          Bij de Najaarsnota 2025 was de verwachting dat voor € 90.000 een beroep op de reserve Noodfonds zou worden gedaan. Aan het einde van het jaar is voor € 68.000 werkelijk een beroep gedaan. In 2026 verwachten we
          dat meer een beroep op het noodfonds gedaan wordt en daarom stellen we voor om het restant van 2025 ad. €22.000 over te hevelen naar 2026. 

4.     het resterende jaarrekeningresultaat ad. € 2.048.000 toe te voegen aan de Algemene Reserve en als volgt te bestemmen: 
         a.     € 25.000 digitalisering E-dienst Mijn inkomen; 
                 In 2025 zijn de voorbereidingen getroffen voor de implementatie van het nieuwe digitale loket MijnOldenzaal. Dit loket vormt de basis voor verdere digitalisering van onze dienstverlening aan
                 inwoners. De  implementatie van MijnOldenzaal staat gepland voor Q2 2026; 

          b.    € 134.000 in- en uitvoeringskosten Omgevingswet (INTB-25-6878 meicirculaire 2025) 
                 Vanwege vertraging bij het opstellen van de Omgevingsvisie -en wet zijn de verkregen middelen benodigd in 2026;

           c.     € 600.000 ten behoeve van Regeling stimuleren uitstroom vergunninghouders uit de asielopvang (voorheen Hotel Arrangement Regeling);
                   Door gewijzigd rijksbeleid hebben we in 2025 een voordeel van € 972.000 behaald op het integratiebeleid. De Regeling stimuleren uitstroom vergunninghouders uit de asielopvang (voorheen Hotel Arrangement                                       Regeling) is verlengd tot 1 juli 2026. Van het voordeel willen we € 600.000 reserveren ter dekking van te maken kosten in het eerste halfjaar.

            d.    € 35.000 Spreidingswet (INTB-25-06963 septembercirculaire 2025)
                    Bij de septembercirculaire 2025 (INTB-25-06963) hebben we middelen ontvangen ten behoeve van de spreidingswet. Omdat Oldenzaal de komende jaren uitvoering moet geven aan deze
                    wet zijn deze middelen benodigd voor de komende jaren. Conform collegebesluit worden deze middelen via resultaatbestemming meegenomen bij de jaarrekening 2025;

             e.    € 19.000 kinderopvang pleegouders (INTB-25-7078 decembercirculaire 2025)
                      Deze bijdrage geldt voor alle pleegouders die gebruik maken van (vormen van formele) kinderopvang en buitenschoolse opvang (bso), ook in het vrijwillig kader. Pleegouders betalen een eigen bijdrage in de kosten van                            kinderopvang en buitenschoolse opvang; dit zijn kosten die overblijven na het ontvangen van de eventuele kinderopvangtoeslag. Conform collegebesluit worden deze middelen via resultaatbestemming meegenomen                              bij de jaarrekening 2025;

              f.      € 80.000 Wet versterking regie volkshuisvesting (INTB-25-7078 decembercirculaire 2025)
                       Met de inwerkingtreding van het wetsvoorstel Versterking regie volkshuisvesting ontstaan extra  werkzaamheden voor gemeenten.  Deze werkzaamheden hebben financiële gevolgen in de
                        vorm van incidentele en structurele uitvoeringslasten. Conform collegebesluit worden deze middelen via resultaatbestemming meegenomen bij de jaarrekening 2025;

               g.    € 18.000 Aanvullende ondersteuning lokale energiehulp (INTB-25-7078 decembercirculaire 2025)
                       Het beoogde doel van deze decentralisatie-uitkering is om gemeenten de mogelijkheid te bieden om de lokale hulp voor huishoudens met een hoge energierekening en laag inkomen te
                        intensiveren. Conform collegebesluit worden deze middelen via resultaatbestemming meegenomen bij de jaarrekening 2025;

                h.    € 13.000 implementatie plateau 2 (INTB-25-7078 decembercirculaire 2025)
                        Gegevens over inburgeraars die vallen onder de Wet inburgering 2021 worden op dit  moment veelal handmatig (via portalen en bestanden) uitgewisseld. Dit is niet alleen foutgevoelig, maar
                        ook zeer arbeidsintensief.  Om die reden worden op dit moment voorbereidingen getroffen om de geautomatiseerde uitwisseling van gegevens binnen de inburgeringsketen (“plateau 2”) mogelijk te maken.
                        De implementatie hiervan vindt stapsgewijs plaats vanaf 2026. Conform collegebesluit worden deze middelen via resultaatbestemming meegenomen bij de jaarrekening 2025;

                  i.      € 111.000 geoormerkte gelden uit Algemene Uitkering Gemeentefonds 
                          De stelposten voor werkdrukverlaging jeugdbescherming (€ 52.000) en implementatie Participatiewet in Balans (€ 69.000) verkregen uit de circulaires van het Rijk zijn in 2025 niet benut
                           maar zijn benodigd in 2026;

                   j.      het overige ad. € 1.013.000.